Piyasaları Anlamak
İçin Doğru Yer
Altın, gümüş, döviz ve borsa piyasalarının geçmişten günümüze kapsamlı tarihsel analizi. Her dönemin krizleri, politikaları ve fiyat hareketleri — sade ve anlaşılır bir dille.
Ne öğrenmek istiyorsunuz?
Günümüze
Nixon'ın altın standardını kaldırmasından 2026'nın $5.600 zirvesine kadar yarım asrın tamamı. 10 dönem, 78 kritik olay, fiyat grafiği ve 8 temel ders.
Emtia · Tarihsel AnalizGünümüze
Hunt Kardeşler köşesi'nden 2026'nın $121 zirvesine kadar. 9 dönem, endüstriyel talep devrimi, Gold/Silver Ratio analizi ve gümüşü altından ayıran temel farklar.
Emtia - Tarihsel AnalizGunumuze
Hunt Kardesler koesinden 2026 nin 121 dolar zirvesine. 9 donem, endustriyel devrim, Gold/Silver Ratio analizi.
Emtia · Sanayi MetaliTermometresi
Sanayi devriminden EV cagina. Bakir neden GDP nin one bakan gostergesidir? 8 donem, Cinin etkisi, yesil enerji devrimi.
Enerji · JeopolitikAltinin Tarihi
OPEC ambargosundan Suudi Aramco ya, sele krizden Hürmüz Bogazi na. Petrolün dünyayı nasıl şekillendirdiğinin tam hikayesi.
Dijital VarlikTarihi
Satoshi nin beyaz kagidından 100.000 dolar zirvesine. Mt.Gox, FTX, ETF onayı ve kripto nun finansal sistemle entegrasyonu.
Turkiye Ekonomisive Krizler
1994 den 2024 e TL nin deger kaybi, TCMB nin bagimsizlik mucadelesi, enflasyon sarmalları ve her krizin anatomisi.
Egitim · RehberBaslangic Kilavuzu
Enflasyon neden olur? Faiz artinca ne olur? Resesyon nasil okunur? Her temel kavram gercek orneklerle, sade bir dille.
Tarihi FigürlerSekillendirenler
Volcker, Nixon, Hunt Kardesler, Buffett, Draghi - kararlari tarihin seyrini degistiren 9 figur.
KavramlarSozlugu
QE, stagflasyon, reel faiz, tapering, yield curve, CDO, GSR. Her terim gercek ornekle aciklandi.
AraclarMakinesi
Yatirim getirisi, GSR analizi, enflasyon duzeltmesi ve ons/gram donusturucu.
Yakında · Döviz PiyasalarıTarihi
Bretton Woods'tan günümüze döviz piyasalarının evrimi. USD, EUR, TRY ve diğer önemli para birimlerinin tarihsel seyri ve büyük kur krizleri.
Hisse Senedi PiyasalariDow'dan Nasdaq'a
1929 Kara Pazartesi'den dot-com balonuna, 2008 krizinden Covid rallisine. Hisse piyasalarinin 100 yillik dramatik hikayesi.
Doviz PiyasalariWoods'tan Bugune
Altin standarttan serbest kurya, Black Wednesday'den SNB sokuна. Dunyanin en buyuk piyasasinin 80 yillik hikayesi.
Tahvil PiyasasiBoga Piyasasinin Sonu
1980'den 2020'ye dünyanın en büyük boğa piyasası. Yield curve neden önemli? Ve büyük dönüş neden 2022'de geldi?
Japonya EkonomisiOtuz Yil
1980 lerin varlık balonu, 1990 cokusu, deflasyon tuzağı ve BOJ nin cesur para politikası deneyi. Modern ekonominin en ilginç hikayesi.
Cin EkonomisiDunya Ekonomisine
Deng Xiaoping reformlarindan dunyanın ikinci buyuk ekonomisine. Yuan politikası, ticaret savaslari ve Batı ile catisma.
Avrupa Borc KriziIt Takes
Yunanistan, Irlandia, Portekiz, Ispanya ve Italya. Draghi nin uc kelimesi nasıl kıtayı kurtardı?
2008 Krizi AnatomisiLehman a
CDO nasıl oluştu, neden AAA rating aldı, neden battı? Tarihin en karmaşık finansal krizinin adım adım anatomisi.
Buyuk BuhranNew Deal e
Tarihin en buyuk ekonomik felaketi. Banka panikleri, deflasyon sarmalı, issizlik yuzde 25 ve Roosevelt in devrimci New Deal programi.
Karsilastirmali Analiz1929 vs 2008 vs 2020
Uc buyuk krizin yan yana analizi. Tetikleyici, yayilma, politika tepkisi, toparlanma suresi ve asil ders.
Yakında · Hisse PiyasalarıPiyasalar Tarihi
Wall Street'ten Borsa İstanbul'a. Kara Pazartesi'den Dot-Com balonuna, 2008 krizinden günümüze global hisse piyasalarının kapsamlı analizi.
Bu site ne için?
Piyasaları takip eden ama "neden böyle oldu?" sorusunun cevabını merak eden herkes için. Fiyatlar rakamdır; ama arkasındaki hikâye — savaşlar, merkez bankası kararları, krizler, jeopolitik kırılmalar — asıl anlamı verir. Burada her hareketin hikâyesini bulursunuz.
Altının Yarım Asırlık
Hikâyesi
Nixon'ın altın standardını kaldırmasından günümüzdeki tarihi zirvelere kadar — her dönemin krizleri, politikaları ve fiyat hareketleri.
Özgürlük
1944'te kurulan Bretton Woods sistemi, doları altına sabitlemiş ve dünyaya istikrar vermişti: 1 ons = 35 dolar. Tüm para birimleri dolara, dolar da altına bağlıydı. Bu sistem otuz yıl boyunca küresel ekonominin temeli oldu.
15 Ağustos 1971 — Cumhurbaşkanı Nixon televizyona çıktı ve bu sayfayı kapattı. "Nixon Şoku" olarak tarihe geçen bu kararla dolar-altın konvertibilitesi sona erdi. Altın artık serbest piyasada işlem görecekti.
İlk birkaç yılda altın yavaşça değer kazandı. Asıl patlama 1973 OPEC petrol ambargosu sonrasında geldi — enflasyon hızlandı, dolar güven kaybetti. 1974'te ons başına $180'a ulaşıldı.
"Altının doğal fiyatı neydi? Kimse bilmiyordu. 1971 öncesinde piyasa yoktu. Fiyat her şeyi keşfetmek zorundaydı."
1975'te önemli bir gelişme: Amerikalılar yasal olarak altın tutabilmeye başladı. 1933'ten bu yana yasak olan altın mülkiyeti serbest bırakıldı. Devasa bir talep kapısı açıldı.
Bretton Woods'un çöküşü tesadüf değil, yapısal bir zorunluluktu. ABD, Vietnam Savaşı'nın astronomik maliyetleri nedeniyle bütçe açığı veriyordu. Avrupa merkez bankaları, ellerindeki dolarların altına çevrilmesini talep etmeye başladı. ABD'nin altın rezervleri eriyordu. Nixon'ın elinde tek seçenek kalmıştı.
Piyasa Dinamiği: 1971-1975 döneminde altın ne kadar değerli olduğunu keşfediyordu. 35 dolarlık sabit fiyat yapay olarak düşüktü. Bu dönemdeki yatırımcılar tarihin en değerli fiyat keşfine tanıklık ettiler: 35 dolardan alıp 4 yılda 5 kat kazanmak mümkündü. Ama bunu öngörmek son derece zordu — kimse serbest piyasa altınının ne anlama geleceğini bilmiyordu.
"Nixon Şoku 27 yıllık monetar düzeni bir gecede tarihe gömdü. Hiçbir şeyle desteklenmeyen kâğıt paraya dayalı küresel finansal sistem böyle başladı."
ve Tarihin Zirvesi
Bu dönem altın tarihinin en dramatik sayfasıdır. Dört yılda %725 artış. Tek bir neden yoktu — birden fazla kriz ve yapısal kırılma aynı anda üst üste geldi.
ABD'de enflasyon kronik hale gelmişti. Vietnam Savaşı'nın borçları, Johnson döneminin sosyal harcamaları ve Fed'in para basması enflasyonu kalıcı kıldı. 1979'da ABD enflasyonu %11'i aştı, 1980'de %13.5'e çıktı. Reel faizler negatife döndü — bankada para tutmak değer kaybettiriyordu.
Ocak 1979 — İran Devrimi. Şah ülkeden kaçtı, Humeyni iktidara geldi. İran'ın günlük 5-6 milyon varillik petrol üretimi neredeyse sıfırlandı. Petrol fiyatı 1978'deki $13'dan 1980'de $40'a fırladı.
"Kasım 1979'dan Ocak 1980'e kadar iki ayda altın 500 dolardan 850 dolara çıktı — tek ayda %70 artış. Bu piyasa tarihin gördüğü en sert kısa vadeli hareketti."
İran Devrimi'nin derinliği çoğu Batılı analistin öngöremediği kadar büyüktü. 444 gün süren rehine krizinde Carter yönetiminin çaresizliği güçten düşme işareti olarak algılandı. Aralık 1979'da Sovyetler Afganistan'ı işgal etti. Dünya düzeni eş zamanlı birden fazla cephede sarsılıyordu. Altın bu kaosun doğal sığınağı oldu.
Neden Önemli: Bu dönem altının salt enflasyona değil, sistem korkusuna karşı da koruma özelliğini kanıtladı. 1976-1980 yüzde 725'lik artış hâlâ tarihin en büyük 4 yıllık altın rallisidir. Çoğu analist 1980 zirvesinde "daha yükselir" derken altın zirveyi yapıyordu — kalabalığın haklı olduğu an zirvedir.
Ardından Kasım 1979'da ABD büyükelçiliği basıldı — 52 Amerikalı 444 gün rehin tutuldu. Ve Aralık 1979'da Sovyetler Afganistan'ı işgal etti. Nükleer savaş korkusu, ABD'nin çaresizliği, jeopolitik kaos — altın doyum noktasına ulaştı.
Uzun Düşüş
1980'in başında Fed Başkanı Paul Volcker piyasaları sarstı. Enflasyonu öldürmek için faizleri agresif biçimde artırdı — federal fon oranı %20'ye çıktı. Bu tarihin en sert para politikası sıkılaştırmasıydı.
Reel faizler pozitife döndü. Artık bankada para tutmak anlamlı getiri sağlıyordu. Altın tutmanın fırsat maliyeti yükseldi — faiz getirisi olmayan altın cazibesini kaybetti.
Dolar güçlendi, enflasyon düştü. 1983'te ABD ekonomisi toparlanmaya başladı — Reagan'ın "Morning in America" söylemi piyasalarda iyimserliği geri getirdi. Borsa yükseldikçe altın cazibe merkezi olmaktan çıktı.
"Volcker şoku altının en büyük düşmanının ne olduğunu net biçimde ortaya koydu: Yüksek reel faizler. Enflasyon olmadan altın tutmanın mantığı zayıflıyor."
Volcker şokunun mekanizması: Yüksek faiz kredi maliyetini artırdı, tüketim düştü, fiyat baskısı azaldı, enflasyon geriledi. Bu süreçte 1982'de işsizlik yüzde 10,8'e ulaştı. Carter seçimi kaybetti. Enflasyonu öldürmek politikacıların değil, bağımsız merkez bankacısının işiydi.
Yatırım Dersi: 1980 zirvesinde altın alanlar 1985'te yüzde 65 kayıpla yüz yüze geldi. "Altın her zaman yükselir" efsanesinin ilk büyük kırılmasıydı. 1971'den beri tutanlar hâlâ kârdaydı ama 1980 zirvesinde girenler yıllarca beklemek zorunda kaldı. Giriş zamanlaması altın yatırımında belirleyicidir.
Bu dönem altının en temel kuralını öğretti: Altın, negatif reel faiz ortamının ürünüdür. Reel faizler pozitife döndüğünde altın acı çeker.
Karmaşık Yıllar
Plaza Anlaşması (1985) bu dönemin başlangıcıdır. ABD, Japonya, Almanya, Fransa ve İngiltere doların değerini koordineli biçimde düşürmeye karar verdi. Anlaşmanın ardından dolar 1985-87 arasında dramatik biçimde geriledi. Altın $500'a yaklaştı.
Kara Pazartesi — 19 Ekim 1987: Tek bir günde Dow Jones %22 düştü. Tarihte hiçbir borsa tek gün bu kadar düşmemişti. Küresel panik anında altına talep yarattı — fiyat $500'a fırladı. Ama ardından hızla geri çekildi.
1989 — Berlin Duvarı yıkıldı. Soğuk Savaş sona ererken Avrupa merkez bankaları kasalarındaki altının artık "savunma amaçlı" gerekmediğini düşünmeye başladı. Uzun vadeli satış eğiliminin temeli atıldı.
"Körfez Savaşı (1990-91) altının yükseleceğini düşündürdü — ve kısa süre yükseldi. Ama savaş hızlı bitince panik satışı geldi. Altın savaştan değil, belirsizlikten beslenir."
1990'ların başında Japonya balonunun patlaması küresel piyasaları etkiledi ama altın net bir yön bulamadı — ne yeterli enflasyon ne de yeterli panik vardı.
20 Yılın Dibi
1990'lar ABD için "altın çağ"dı: internet devrimi, bütçe fazlası, %4 altında işsizlik, patlayan borsa. Nasdaq 1995-2000 arasında %570 arttı. Bu ortamda altın "ölü bir varlık" olarak görülüyordu.
Soğuk Savaş'ın bitmesiyle Avrupa merkez bankaları rezervlerindeki altını satmaya başladı. Belçika, Hollanda, Kanada, Avustralya tonlarca altını piyasaya sürdü. En tartışmalısı İngiltere'nin hatasıydı: Hazine Bakanı Gordon Brown Mayıs 1999'da 415 tonun yarısını satacağını önceden ilan etti. Piyasa bekledi, fiyatı düşürdü. İngiltere ortalaması $275'ten sattı — bugün o altın $5.000+ değerinde. Bu karar tarihe "Brown's Bottom" olarak geçti.
"1999'da altın $252'ye düştüğünde analistler 'altın çağı bitti' diyordu. Aynı analistler 10 yıl sonra altın $1.900'deyken neden bu kadar yüksek olduğunu tartışıyordu."
Temmuz 1999 — $252 ile 20 yılın dibi görüldü. Ama o an fırsat değil felaket gibi görünüyordu çünkü herkesin gözü borsadaydı.
Altının Yeniden Doğuşu
Mart 2000 — Dot-Com balonu patladı. Nasdaq 5.048 zirvesinden 2 yılda %78 düştü. Trilyonlarca dolar buharlaştı. "Büyüme hisselerine her şeyini yatır" dönemi acı bir şekilde sona erdi. Yatırımcılar alternatif arayışına girdiler.
11 Eylül 2001 — Dünya bu sabahtan sonra değişti. İkiz Kuleler yıkıldı. NYSE 4 gün kapalı kaldı. Borsa açıldığında tek günde %7 düştü. Fed faizleri hızla indirdi: %6.5'ten %1'e. Dolar zayıfladı. Altın yükseldi.
Ardından Afganistan (2001) ve Irak Savaşı (2003) başladı. İkiz savaşın maliyeti bütçe açıklarını patlattı. Çin DTÖ'ye katıldı, hızlı büyüdü — fiziksel altın talebi patladı.
"Bu dönemin az konuşulan sürücüsü Çin ve Hindistan'dı. Batı krizlerinden bağımsız olarak bu iki ülkenin yarattığı fiziksel talep, altının tabanını kalıcı biçimde yükseltti."
2004'te kurulan GLD ETF altın piyasasını kökten değiştirdi. Artık fiziksel altın depolamak gerekmiyordu; borsa saatlerinde dakikalar içinde alınıp satılabiliyor, emeklilik fonlarına kolayca eklenebiliyordu. İlk yılında 10 milyar dolarlık varlığa ulaştı. Kurumsal para için yeni bir kapı açıldı.
Dolar Endeksi (DXY) bu dönemde 120'den 72'ye indi. DXY her yüzde 1 düştüğünde altın ortalama yüzde 2 yükseliyordu: ters korelasyon neredeyse mükemmeldi. 2001-2008 arasında ABD cari açığı her yıl rekor kırdı, küresel sermaye "dolardan kaça" moduna girdi ve bir kısmı altına aktı.
Dolar 2001-2008 arasında DXY endeksinde yaklaşık %42 değer kaybetti. Bu uzun dolar düşüşü altını sistematik biçimde yukarı taşıdı.
$1.920 Zirvesi
ABD konut piyasası 2006'da zirveye ulaşmıştı. Bankalar gelir belgesi bile aramadan mortgage vermişti. Bu krediler paketlenmiş, CDO denilen araçlara dönüştürülmüş, AAA rating almış ve tüm dünyaya satılmıştı. Herkes zehiri yedi — ama kimse zehir olduğunu bilmiyordu.
15 Eylül 2008 — Lehman Brothers iflas etti. 639 milyar dolarlık varlıkla tarihin en büyük iflası. Aynı hafta Merrill Lynch satıldı, AIG kurtarıldı, Washington Mutual battı. Küresel bankacılık sistemi dondu.
İlk tepki: Altın Eylül'de $700'e düştü. Çünkü herkes nakit istedi, margin call'ları karşılamak için her şey satıldı. Ardından gelen ise altın için mükemmel ortamı yarattı: Fed faizleri sıfıra indirdi, QE başlattı, trilyonlarca dolar piyasaya pompalandı.
"QE — Quantitative Easing — merkez bankasının para basması demekti. Para bastıkça paranın değeri düşer, altının değeri yükselir. Bu ilişki 2009-2011 arasında mükemmel biçimde işledi."
Ardından Avrupa Borç Krizi alevlendi. Yunanistan 2010'da fiilen iflas etti. "Euro dağılır mı?" tartışması başladı. Eylül 2011'de $1.920 ile yeni tarihi zirve.
Düzeltme ve Konsolidasyon
$1.920 zirvesinin ardından sert düzeltme geldi. Draghi'nin Temmuz 2012'deki "ne gerekiyorsa yaparız" açıklaması Avrupa krizini sakinleştirdi. Euro dağılmayacaktı. Altının en güçlü destekçilerinden biri ortadan kalktı.
ABD ekonomisi yavaşça toparlandı. Fed QE'yi adım adım kesti — "Taper Tantrum" (2013) sürecinde Bernanke varlık alımlarını yavaşlatacağı sinyalini verdi. Tahvil faizleri fırladı, altın sert satıldı. 2013 yılında altın tek yılda %28 düştü — 30 yılın en kötü yılı.
"2013-2015 döneminde altının 'öldüğü' ilan edildi. Borsa yükseliyordu, ekonomi toparlanıyordu, enflasyon yoktu. Kim altın tutsun ki? Pek çok analist hedef olarak $800-1.000'i gösteriyordu."
2015'te $1.050 görüldü — dönemin dibi. Sonrasında yavaş bir toparlanma başladı. Brexit (2016), Trump'ın seçilmesi (2016) kısa vadeli güvenli liman rallileri yarattı ama bunlar kalıcı olmadı. Altın 2018 sonuna kadar $1.200-1.350 bandında sıkıştı.
Yeni Rekorlar
2019'da Fed faiz indirimlerine döndü — ticaret savaşı, yavaşlayan küresel büyüme. Altın $1.200'den $1.550'ye çıktı. Ama asıl patlama Mart 2020'de geldi.
Covid-19 — Dünya birkaç haftada kapandı. Borsalar %30-40 çöktü. Fed faizleri sıfıra indirdi, trilyonlarca dolarlık teşvik açıklandı. Kamu borçları tarihin en yüksek seviyelerine fırladı. Ağustos 2020'de $2.075 ile yeni rekor.
Ardından aşılar, açılma, ekonomik toparlanma. Ve beklenmedik bir şey: Enflasyon patladı. Fed başta "geçici" dedi. Yanıldı. 2021-2022'de enflasyon %8-9'a ulaştı — 40 yılın zirvesi.
"2022'de ironik bir durum ortaya çıktı: Enflasyon yüksekti ama altın düştü. Çünkü Fed çok agresif faiz artırdı — reel faizler pozitife döndü. Altın enflasyondan değil, negatif reel faizden beslenir."
Şubat 2022 — Rusya Ukrayna'yı işgal etti. Rusya'nın dolar rezervleri donduruldu. Tüm dünya anladı: Dolar silah olarak kullanılabilir. Merkez bankaları altın almayı hızlandırdı.
Büyük Düzeltme
2024 boyunca altın sistematik biçimde yükseldi. Fed faiz indirim döngüsüne girerken, merkez bankaları rekor alım yapmayı sürdürdü. Orta Doğu'da İsrail-Hamas savaşı jeopolitik riski artırdı. ABD kamu borcu $35 trilyonu aştı. Ekim 2024'te $2.700, ardından $2.800 aşıldı.
2025 yılı altın için son derece güçlü geçti — tam yılda %65 artış, 1979'dan bu yana en iyi yıl. İran gerginlikleri, Trump'ın tarife politikaları, de-dolarizasyon trendi, merkez bankası alımları hepsi aynı yönde işledi.
Ocak 2026 — $5.600 tarihi zirve. Ancak ardından sert düzeltme başladı. İran ile savaşın başlaması paradoksal bir etki yarattı: Hürmüz Boğazı kapandı, petrol $119'a fırladı, enflasyon korkusu arttı. Fed faiz indiremez konuma geldi.
"2026'nın dersi şu: Altın her savaşta yükselmez. Savaş enflasyonist bir şok yaratıyor ve Fed'i sıkı tutuyorsa, dolar kazanır. Altın enflasyondan değil, negatif reel faizden beslenir — bu fark hayati."
Mart 2026 itibarıyla altın $4.500 civarında. Düzeltme devam ediyor. Ama yapısal zemin — de-dolarizasyon, merkez bankası alımları, yüksek kamu borçları — değişmedi.
Her Dönemin Özet Tablosu
1971'den 2026'ya tüm ana dönemler tek tabloda
| Dönem | Başlangıç | Bitiş/Zirve | Değişim | Ana Tetikleyici | Altın Tepkisi |
|---|---|---|---|---|---|
| 1971–1975 | $35 | $180 | +%414 | Nixon Şoku, petrol ambargosu, Bretton Woods'un sonu | Güçlü yükseliş — fiyat keşif dönemi |
| 1976–1980 | $103 | $850 | +%725 | Stagflasyon, İran Devrimi, Sovyet işgali, rehin krizi | Tarihin en büyük rallisi |
| 1981–1985 | $850 | $300 | -%65 | Volcker: %20 faiz, enflasyon dizginlendi, güçlü dolar | Sert ve kalıcı düşüş |
| 1986–1987 | $330 | $500 | +%52 | Plaza Anlaşması, zayıf dolar, Kara Pazartesi | Kısa süreli güçlü ralli |
| 1988–1995 | $500 | $370 | -%26 | Soğuk Savaş'ın sonu, güçlü ekonomi, düşük enflasyon | Yavaş erozyon |
| 1996–1999 | $415 | $252 | -%39 | Dot-com, güçlü dolar, merkez bankası satışları, deflasyon korkusu | 20 yılın dibi — sessiz çöküş |
| 2000–2007 | $270 | $830 | +%207 | 9/11, Afganistan-Irak, zayıf dolar, Çin-Hindistan talebi | Güçlü ve istikrarlı yükseliş |
| 2008–2011 | $830 | $1.920 | +%131 | Lehman krizi, QE, Avrupa borç krizi | QE'nin gücüyle yeni rekor |
| 2012–2018 | $1.650 | $1.050 | -%36 | Avrupa krizinin yatışması, tapering, güçlü borsa | Uzun yatay-aşağı seyir |
| 2019–2020 | $1.280 | $2.075 | +%62 | Ticaret savaşı, Covid, trilyonlarca dolar teşvik | Yeni rekor — Covid rallisi |
| 2021–2022 | $2.075 | $1.600 | -%23 | Fed agresif faiz artışı, güçlü dolar | Reel faiz baskısıyla düzeltme |
| 2022–2026 Ocak | $1.600 | $5.600 | +%250 | Ukrayna, de-dolarizasyon, merkez bankası alımları, tarife savaşı | Tarihin yeni rekoru |
| Ocak–Mart 2026 | $5.600 | ~$4.550 | ~-%18 | İran savaşı → petrol şoku → Fed sıkı → güçlü dolar | Kalabalık pozisyon + hawkish Fed = düzeltme |
Yarım Asırdan Çıkan 8 Ders
Enflasyon faizlerden yüksekse, bankada para tutmak değer kaybettirir. İnsanlar altına koşar. Bu ilişki tüm dönemlerde tutarlıdır.
Reel faizler yükseldiğinde altın acı çeker. 1980-82 ve 2022 dönemleri bunu net biçimde ispat etti.
Savaş enflasyonist şok yaratıyorsa ve Fed sıkı kalmak zorundaysa, altın düşebilir. 2026 İran krizi bunu gösterdi.
Dolar güçlendiğinde altın zayıflar, dolar zayıfladığında altın güçlenir. Bu korelasyon 50 yılda tek istisnası olmayan bir kuraldır.
1999'da $252 dibinde herkes "altın bitti" diyordu. 2000-2011 rallisi %610'du. Dipleri zamanlamak neredeyse imkânsızdır.
2022 sonrası yılda 1.000+ ton alım. Bu fiziksel talep fiyat tabanını kalıcı olarak yükseltiyor.
1980, 2011, 2020 ve 2026 zirvelerinde ortak tema: Kalabalık long pozisyonlar. Zirvenin ardından margin call kaynaklı sert satış kaçınılmazdır.
Rusya'nın rezervlerinin dondurulması tüm dünyaya "dolar silah olabilir" mesajını verdi. Bu yapısal dönüşüm altın talebini kalıcı biçimde artırdı.
Gümüşün Yarım Asırlık
Hikâyesi
Hunt Kardeşler'in piyasayı köşeye sıkıştırmasından 2026'nın $121 zirvesine kadar — endüstriyel devrim, spekülatif çılgınlıklar ve gümüşü altından ayıran temel farklar.
Yavaş Uyanış
Gümüş, tarih boyunca altınla birlikte para sisteminin temelini oluşturdu. ABD'de 1873'ten itibaren gümüş standardından uzaklaşılmış olsa da 1971'e kadar gümüş sikkeleri tedavüldeydi ve fiyat büyük ölçüde hükümet tarafından kontrol ediliyordu.
Nixon'ın Bretton Woods'u çöküşüyle birlikte gümüş de serbest piyasaya adım attı. Ancak başlangıçta tepkisi altına kıyasla çok daha ölçülüydü — çünkü gümüşün hem parasal hem endüstriyel bir meta olması fiyatlamasını karmaşıklaştırıyordu.
1970'lerde enflasyonun kronikleşmesi, petrol krizleri ve dolar güvensizliği gümüşü de yukarı taşıdı. Ama asıl patlama, dışarıdan müdahale ile gelecekti.
"Gümüş altından farklı bir varlıktır: Hem güvenli limandır hem fabrika hammaddesidir. Bu ikili kimlik onu daha volatil, daha öngörülemez kılar."
Tarihin En Büyük Emtia Manipülasyonu
Gümüş tarihinin en ilginç ve en tartışmalı bölümü bu dönemdir. Teksaslı petrol milyarderleri Nelson Bunker Hunt ve William Herbert Hunt, gümüşün değer kaybedeceğinden korkan bir ekonomide servetlerini korumak için gümüş almaya başladılar.
Ama bu sıradan bir yatırım değildi. Hunt Kardeşler giderek artan miktarlarda fiziksel gümüş ve vadeli kontrat biriktirdi. Zirve döneminde ellerinde dünya yıllık gümüş üretiminin yaklaşık üçte birine eşdeğer pozisyon vardı — tahminen 100 milyon ons fiziksel gümüş ve devasa vadeli kontratlar.
Piyasa bu köşelemeyi fark ettikçe fiyat neredeyse kendiliğinden yükseldi. Ocak 1980'de gümüş $49.45 ile tarihi zirveye ulaştı. Aynı günlerde altın da $850 ile zirvesini gördü — ama gümüşün yüzde artışı altından çok daha büyüktü.
"Hunt Kardeşler dünyada hiç kimsenin yapmaya cesaret edemediği şeyi denedi: Küresel bir emtia piyasasını tek başlarına sıkıştırmak. Neredeyse başardılar."
Gümüş Perşembesi — 27 Mart 1980: COMEX borsası acil kural değişikliğiyle yeni alım işlemlerini yasakladı. Sadece satış yapılabiliyordu. Fiyat tek günde %50 düştü. Hunt Kardeşler margin call'larını karşılayamadı. İflasın eşiğine geldiler, ABD hükümeti ve bankalar koordineli kurtarma operasyonu yaptı.
13 Yıllık Düşüş
Hunt Perşembesi'nin yarattığı enkaz üzerinde gümüş uzun bir düşüş trendine girdi. Volcker'ın agresif faiz artışları enflasyonu dizginledi — güvenli liman talebi eridi. Reel faizler pozitife döndü. Gümüşün hem parasal hem de spekülatif cazibesi kayboldu.
Buna ek olarak, Hunt köşesinin ardından yatırımcı güveni sarsılmıştı. Piyasanın kolayca manipüle edilebildiği görülmüştü. Kurumsal yatırımcılar gümüşten uzak durdu.
1980'lerin ortasında fotoğrafçılık sektörü hâlâ güçlüydü ama elektronik sektörünün talebi de artıyordu. Bu endüstriyel destek fiyatın belirli bir tabanın altına düşmesini engelledi ama yukarı taşımaya yetmedi.
"1981-1993 dönemi gümüşün altından ne kadar farklı bir varlık olduğunu gösterdi. Altın bu dönemde de volatildi ama gümüş çok daha sert erozyon yaşadı."
Dip Dönem
Bu dönemin en dikkat çekici gelişmesi Warren Buffett'ın gümüş alımıydı. 1997-1998'de Berkshire Hathaway yaklaşık 130 milyon ons fiziksel gümüş satın aldı — dünya yıllık üretiminin neredeyse yarısı. Fiyat kısa süreliğine $7.50'ye çıktı.
Buffett bu alımı saf bir arz-talep dengesizliğine dayandırmıştı: Endüstriyel talep yapısal olarak artıyordu, madencilik üretimi ise yetersizdi. Sonunda 2006'da pozisyonunu kapattı — ama ortalama $7'nin altında, pek de kârlı sayılmayan bir fiyattan.
Dot-com çılgınlığı döneminde gümüş tamamen rafa kalkmıştı. Nasdaq balonunun patlaması (2000) ve 11 Eylül (2001) kısa tepkiler yarattı ama sürdürülebilir bir ralli için zemin henüz hazır değildi.
"Buffett gümüş alırken haklıydı — ama erken davrandı. Gümüşün asıl hareketi, Çin'in fabrika talebi patladığında gelecekti."
Buffett'ın 1997 alımı saf arz-talep analiziydi: Gümüş endüstriyel talebi üretimi geçiyordu, stoklar eriyordu, fiyat bu dengesizliği yansıtmıyordu. Fiyat teorik olarak yükselmek zorundaydı ve yükseldi. Neden 2006'da kapattı? "Fiyat makul bir getiri noktasına ulaştı" dedi. Ortalama 7 dolar civarından çıktı. Eğer 2011'e kadar tutsaydı 35 dolara gidecekti. Değer yatırımcısı için en zor karar: "yeterince kazandım, sat" anını bulmak.
Endüstriyel Ralli
Bu dönem gümüşün altından farklılaştığı noktayı net biçimde ortaya koydu. Çin'in WTO üyeliği sonrası hızlı sanayileşmesi gümüşe yeni bir talep motoru kazandırdı: elektronik, lehimleme, güneş panelleri, tıp ekipmanları.
Aynı dönemde yatırım tarafı da güçlendi. 2006'da iShares Silver Trust (SLV) ETF kuruldu — bu, küçük yatırımcıların fiziksel gümüşe kolay erişimini sağladı ve piyasayı kökten değiştirdi. İlk günde 130 milyon ons gümüşe eşdeğer pozisyon açıldı.
2008 Lehman krizi kısa sert bir düşüş yarattı ($8'e kadar indi) ama Fed'in QE politikası ve neredeyse sıfır faiz ortamı gümüşü hızla geri getirdi. 2010-2011'de QE2 ile birlikte gümüş neredeyse dikey bir yükselişe geçti. Nisan 2011'de $49.51 ile 1980 zirvesine sadece birkaç sent kaldı.
"2011'de gümüş altından 3 kat fazla yüzde artış yaptı. Bu dönem gümüşün 'altının kardeşi' değil 'altının kavgacı çocuğu' olduğunu kanıtladı."
Uzun Konsolidasyon
Altın 2011 zirvesinden %45 düşerken, gümüş aynı dönemde %72 geriledi. Bu fark gümüşün temel özelliğini gösteriyor: yükselişte altından fazla kazanır, düşüşte altından fazla kaybeder. Volatilite her iki yönde de büyütülür.
Taper Tantrum (2013), güçlü dolar, Fed'in faiz artış döngüsü gümüşü sert vurdu. Aynı zamanda fotoğrafçılık sektörünün çöküşü tamamlandı — dijital devrim film talebini yok etti, bu da gümüşün önemli bir endüstriyel alıcısını ortadan kaldırdı.
Güneş paneli talebi büyümeye devam etti ama panel başına gümüş miktarı teknolojik gelişmeyle giderek azaltıldı. Gümüş endüstriyel destek kaybediyordu, yatırım talebi de yoktu.
"2015'te gümüş $13.60'a indi. O fiyatta bir güneş paneli üreticisi için gümüş hammadde neredeyse bedavaydı — ama kimse almıyordu çünkü herkes daha aşağı bekliyordu."
Reddit Kuşatması
Covid-19 pandemisi gümüşü de tıpkı altın gibi hızla yukarı taşıdı. Fed sıfır faiz ve QE açıkladı. Ağustos 2020'de gümüş $29 ile 7 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Ama bu dönemin asıl ilginç olayı Ocak-Şubat 2021'de Reddit/WallStreetBets topluluğunun gümüşe saldırısıydı. GameStop'u sıkıştıran aynı perakende yatırımcı kitlesi, gümüşün "en büyük manipüle edilmiş piyasa" olduğunu ilan edip koordineli alım başlattı.
Birkaç günde milyarlarca dolarlık fiziksel gümüş ve ETF alımı yapıldı. Perakende gümüş sikkeleri ve külçeler tükendi — dünya genelinde fiziksel stok eridi. Fiyat $30'u aştı ama sürdürülemedi. Büyük kurumsal oyuncular karşı pozisyon alınca ralli söndü.
"Reddit gümüş kuşatması başarısız oldu ama önemli bir mesaj verdi: Perakende yatırımcı kitlesi organize olduğunda emtia piyasalarını gerçekten sarsabiliyor."
Reddit kuşatmasının neden başarısız olduğunu anlamak önemli: WallStreetBets kullanıcıları SLV ETF almaya odaklandı. Ama SLV ek hisse ihraç ederek talebi karşılayabiliyordu; COMEX'teki büyük kurumsal short pozisyonlarını ezmek için çok daha fazla sermaye gerekiyordu. Bireysel yatırımcıların kaldıracı yetmedi.
Kalıcı etki: Fiziksel gümüş talebi patladı, coin shop'lar haftalarca stok bulamadı. "Sika" ve "maple leaf" gümüş bozukluklar spot fiyatın yüzde 20-30 üzerinde satıldı. Bu, fiziksel piyasa ile kâğıt piyasası arasındaki kopukluğu gün yüzüne çıkardı. Ayrıca "küçük yatırımcı büyük kurumlarla savaşabilir" düşüncesini piyasaya yerleştirdi.
ve Yapısal Dönüşüm
2022'de Fed'in agresif faiz artışları gümüşü sert vurdu — tıpkı altın gibi. Ama gümüş bu dönemde endüstriyel talebin gücüyle altından daha hızlı toparlandı.
Bu dönemin en önemli yapısal gelişmesi: Gümüş açığı kronikleşti. Silver Institute verilerine göre 2022 ve 2023 yıllarında ard arda rekor talep fazlası açıkları oluştu. Endüstriyel talep — özellikle güneş paneli ve EV — madencilik üretimini aştı. Bu kronik açık fiyat tabanını yüksek tuttu.
IEA raporları net bir öngörü koydu ortaya: 2030'a kadar güneş enerjisi kapasitesinin 3 katına çıkması için gerekli gümüş miktarı, mevcut madencilik kapasitesini ciddi biçimde zorlayacaktı.
"2022'de gümüş piyasası tarihinin en büyük talep fazlası açığını gördü — 237 milyon ons. Bu rakam haber olmadı. Ama fiyata yansıması geliyordu."
Yeni Gerçeklik
2024 boyunca gümüş altınla paralel yükseldi. Fed faiz indirim döngüsüne girdi, kronik arz açığı devam etti, yeşil enerji yatırımları hız kazandı. Yıl sonu gümüş $34 civarındaydı.
2025 ise gümüş için tarihsel bir yıl oldu. Altın %65 artarken gümüş %135 artış yaptı — neredeyse iki katı. Bu dönemde hem güvenli liman hem endüstriyel talep hem de kronik arz açığı aynı anda devredeydi. "Üçlü motor" ilk kez bu kadar güçlü çalışıyordu.
Ocak 2026'da $121 ile tarihin yeni rekoru. 1980 zirvesini ($49.45) çok aştı. Ardından İran savaşı petrol şoku yarattı, Fed sıkı kaldı — gümüş altından daha sert düzeltme yaşadı: yaklaşık %22-25 geriledi. Mart 2026 itibarıyla $90-95 bandında seyrediyor.
"Gümüş 2025'te altının iki katı yükseldi. Ama 2026 düzeltmesinde de altından daha sert düştü. Bu, gümüşün temel karakteri: Her iki yönde de çarpan etkisi var."
Altın / Gümüş Oranı (GSR)
GSR, bir ons altının kaç ons gümüşe eşdeğer olduğunu gösterir. Tarihin en eski ve en yaygın kullanılan emtia valüasyonu göstergelerinden biridir.
Gümüş Pahalı / Altın Ucuz
Tarihsel olarak nadir görülen bu seviye gümüşün aşırı değerlendiğine veya altının aşırı ucuzladığına işaret eder. 1980 zirvesinde GSR 14'e kadar düştü — Hunt köşesinin etkisiyle.
Bu seviyelerde akıllı yatırımcılar genellikle gümüşü satıp altına geçiş yapar.
Tarihi Normal Bant
Modern dönemde (1971 sonrası) GSR'nin en sık takıldığı bant. Fed'in faiz politikasına ve küresel risk iştahına göre bu bantın içinde dalgalanır.
Alım/satım kararı için referans nokta olarak kullanılır. Ortalama yaklaşık 68-72 civarındadır.
Gümüş Ucuz / Altın Pahalı
Tarihsel olarak iyi gümüş alım fırsatlarına işaret eder. Mart 2020'de Covid paniğiyle GSR 125'e çıktı — tarihin en yüksek seviyesi. Ardından gümüş altından 3 kat fazla yükseldi.
Bu seviyelerde gümüş genellikle altına göre daha cazip değerleme sunar.
Kritik Dönüm Noktaları
1980: GSR = 14 — Hunt köşesi zirvesi, gümüş tarihi zirve.
1991: GSR = 100 — Körfez Savaşı sonrası gümüş dibi.
2011: GSR = 32 — Her iki metal aynı anda zirvede.
2020: GSR = 125 — Covid paniği, tarihin en yükseği.
2026 Ocak: GSR = ~46 — Her ikisi de zirve, gümüş daha fazla yükseldi.
Her Dönemin Özet Tablosu
1971'den 2026'ya tüm ana dönemler tek tabloda
| Dönem | Başlangıç | Bitiş/Zirve | Değişim | Ana Tetikleyici | GSR (yaklaşık) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1971–1979 | $1.55 | $6 | +%287 | Serbest piyasa, enflasyon, endüstriyel talep artışı | ~35–45 |
| 1979–1980 | $6 | $49.45 | +%724 | Hunt Kardeşler köşesi + küresel kriz + enflasyon | 14 (zirve) |
| 1981–1993 | $16 | $3.50 | -%78 | Volcker faizi, Hunt sonrası güvensizlik, deflasyon | 60–100 |
| 1994–2003 | $4.50 | $4.07 | -%10 | Dot-com, Buffett alımı, dijital fotoğraf devrimi | 60–80 |
| 2004–2011 | $5 | $49.51 | +%890 | Çin sanayi, SLV ETF, QE, güneş enerjisi patlaması | 32–65 |
| 2012–2018 | $29 | $13.60 | -%53 | Tapering, güçlü dolar, film sektörü çöküşü | 70–85 |
| 2019–2021 | $15 | $30.35 | +%102 | Covid QE, Reddit kuşatması, EV/güneş talebi | 65–125 |
| 2022–2023 | $23 | $17.50 | -%24 | Fed faiz artışı, ama kronik arz açığı zemin koydu | 75–90 |
| 2024–2026 Ocak | $23 | $121 | +%426 | Faiz indirimi, arz açığı, yeşil enerji, güvenli liman | ~46 |
| Ocak–Mart 2026 | $121 | ~$92 | ~-%24 | İran petrol şoku, Fed sıkı, dolar güçlü | ~50 |
Gümüş Piyasasından 8 Kritik Ders
Yükselişte altından fazla kazanır, düşüşte altından fazla kaybeder. "Çarpan" her iki yönde de büyütür. Bu hem fırsat hem risktir.
Altın saf bir para metalidir. Gümüş aynı zamanda güneş paneli, EV, elektronik ve tıp için vazgeçilmez bir sanayi hammaddesidir. Bu ikili kimlik fiyatlamayı karmaşıklaştırır.
GSR 90+ olduğunda gümüş tarihsel olarak altına göre ucuzdur. GSR 40 altında ise gümüş pahalıdır. Bu basit gösterge defalarca işe yaramıştır.
2022'den bu yana her yıl rekor talep fazlası oluştu. Madencilik üretimi talebi karşılayamıyor. Bu yapısal destek uzun vadeli fiyat tabanını yükseğe koyuyor.
Her güneş panelinde gümüş var. EV şarj sistemlerinde gümüş var. Bu talep teknoloji değiştikçe artıyor, azalmıyor. 2030'a kadar büyük açıklar öngörülüyor.
Hunt Kardeşler (1980), Reddit (2021) — gümüş piyasası defalarca köşeleme girişimine sahne oldu. Piyasa derinliği altına göre çok daha sığ, bu volatiliteyi artırıyor.
Tipik döngü: Önce altın yükselir, sonra gümüş "yakalar" ve geçer. 2020-2021 ve 2024-2026 dönemlerinde bu kalıp tekrarladı. Gecikmeli giriş riski yüksektir.
2008 Lehman'da gümüş altından sert düştü. Çünkü endüstriyel talep düşeceği korkusu eklendi. Deflasyonist krizde gümüş çift taraftan vurulur.
Ne ariyorsunuz?
Hesap Makinesi
Yatirim getirisi, enflasyon duzeltmesi ve GSR hesaplamalari
Yatirim Getirisi Hesaplayici
Belirli bir tarihteki yatirimin bugunki degerini hesaplayin
Enflasyon Duzeltmesi (Reel Deger)
Altinin 1980 zirvesi ($850) reel olarak bugün kac dolar eder?
Altin / Gumus Orani (GSR) Analizi
Guncel veya ozel fiyatlarla GSR hesaplayin ve yorumlayin
Ons / Gram Donusturucu
Fiyat bilgisiyle birlikte ons ve gram arasi donusum
Portfoy Simulatoru
$10.000 ile farkli varliklar arasinda dagitim yap — 2010 dan bugune ne olurdu?
Piyasalari Sekillendirenler
Kararlari tarihin seyrini degistiren isimler
ABD tarihinin en etkili merkez bankaciasi. Carter tarafindan 1979 da atandiginda enflasyon yuzde 13 teydi. Faizleri tarihin en sert bicimde artirdi - yuzde 20 ye kadar. Bu kararlar resesyon getirdi, issizlik yuzde 10 u asti. Ama enflasyon kirildi.
Altin icin en buyuk dusman. Volcker faizi altini 850 dolardan 300 dolara indirdi. Reel faizlerin neden bu kadar onemli oldugunu piyasalara kanitladi.
"Enflasyonu yenmek icin kisa vadeli aciya katlanmak zorundaydik."
15 Agustos 1971 de yaptiği tek bir konusmayla 27 yillik Bretton Woods sistemini tarihe gomdu. Nixon Soku olarak anilan bu karar, dolarin altinla bagini kopararak serbest doviz kuru cagini baslatti.
Kararın gerekçesi: Vietnam Savasi nin devasa maliyetleri ve Avrupa merkez bankalarinin dolara guveni sarsilmisti. ABD nin altin rezervleri eriyordu. Nixon bagi kesti.
"Hepimiz artik Keynesçiyiz."
Teksas petrol milyarderleri. 1970 lerin sonunda enflasyondan servetlerini korumak icin gumus almaya basladilar. Dunya gumus uretiminin yaklasik ucte birine esdeger pozisyon biriktirdiler.
Gumus 49 dolara cikti. COMEX yeni alim yasagi koydu. Gumus Persembesi nde fiyat yuzde 50 dustu. 1.7 milyar dolar kaybettiler.
"Milyarder olmanin tek iyi yolu petrol sahibi olmaktir ya da gumus."
1997-1998 de 130 milyon ons fiziksel gumus satin aldi. Dunya yillik uretiminin neredeyse yarisi. Gerekcesi saf arz-talep: talep uretimi geciyordu. Ancak 2006 da pozisyonunu ortalama 7 dolar civarinda kapatti.
Altin hakkindaki unlu gorusu: "Dunyadaki tum altini alip Eiffel Kulesi nin yanina koyarsaniz, elinizde faiz getirmeyen bir metal bloku olur."
"Altin sadece orada oturur, sizi bakislariyla takip eder."
"The Maestro" lakaplı efsanevi Fed baskani. 18 yil boyunca kuresel para politikasinin mimari oldu. 2000 dot-com balonu oncesi "irrasyonel coskunun" uyarisini yapti - kimse dinlemedi.
2008 krizi sonrasi en buyuk elestiriye maruz kaldi: Dusuk faiz politikasinin konut balonunu sisirdigi iddia edildi. Kongre de yanildim dedi.
"Irrasyonel coskunun varlik degerlemelerini asiri sisirdigini du dusunüyorum."
Avrupa yi kurtaran uc kelime: "Whatever it takes." Temmuz 2012 de Londra da soyledigi bu soz ECB nin euroyu korumak icin ne gerekirse yapacagi taahhudu Avrupa borc krizini tek basina durdurdu.
Piyasalar o gunden sonra Yunanistan, Italya ve Ispanya tahvillerini satmayi birakti. Draghi bir kurus bile harcamadan krizi sonlandirdi.
"Ne gerekiyorsa yapacagiz. Ve inanin bana, yeterli olacak."
Dunyanin en buyuk hedge fonunun kurucusu. "Buyuk Borc Dongusu" ve "Degisen Dunya Duzeni" teorileriyle taninıyor. Portfolyunde altina onemli yer veriyor.
2020 den itibaren de-dolarizasyon ve ABD nin goreceli gerilemesi konusundaki analizleriyle gundem olusturdu. "Nakit coptür" sozu piyasalari sarsti.
"Nakit coptür. Altin neden portfoyunuzde olmamali?"
Ingiltere Merkez Bankasi ni "kiran adam" olarak tarihe gecti. 16 Eylul 1992 de sterling uzerine 10 milyar dolarlik short pozisyon acarak Ingiltere yi ERM den cikmak zorunda birakti ve tek gunde 1 milyar dolar kar etti.
Bu olay, serbest piyasada spekulatorlerin merkez bankalarini dahi alt edebilecegini gosterdi.
"Piyasalar surekli yanilir. Asil soru ne zaman duzeltilecegi dir."
Piyasa Sozlugu
QE den stagflasyona, reel faizden yield curve e tum temel kavramlar
QT (Quantitative Tightening): QE nin tersi. Merkez bankasi elindeki tahvilleri satarak piyasadan para cekmesi. Likiditeyi daraltir, dolar guclenir, altin baski altina girer.
YCC (Yield Curve Control): Merkez bankasinin belirli vadelerdeki tahvil faizini hedef seviyede tutmak icin sinirsiz alim yapmasidir. Japonya BOJ nin uzun yillar uyguladi. Dolari zayiflatip yen uzerinde baski yaratti.
Doviz etkisi: Stagflasyon ortaminda merkez bankasinin eli kolunun bagli olmasi para birimini zayiflatir. Stagflasyonist ülkelerin parasi genellikle deger kaybeder.
Altin uzerindeki etki: Reel faiz negatifse altin cazip (para tutmak deger kaybettirir), pozitifse altin baski altinda.
Doviz uzerindeki etki: Yuksek reel faiz sunan ulkenin parasi deger kazanir cunku yatirimcilar o ulkenin tahvillerine akar. Bu mekanizmaya Faiz Farkliligi (Interest Rate Differential) denir. ABD reel faizi AB nin ustundeyse dolar euro ya karsi guclenir.
USDTRY (Dolar/TL): Turk lirasinin dolara karsi degeri. TCMB faiz kararlari, jeopolitik, cari acik ve enflasyon belirleyici faktorler.
EUR/USD: Dunyanin en cok islem goren doviz ciftleri. Gunluk hacim 1.5 trilyon dolarin uzerindedir.
Ters Repo (Reverse Repo): Merkez bankasinin bankalara tahvil satip nakit toplamasidir. Piyasadan likidite cekmek icin kullanilir. 2021-2023 te Fed in ters repo hacmi 2 trilyon dolari asti, bu piyasada asin nakitin gostergesidir.
Faiz Swapi (Interest Rate Swap): Sabit faiz ile degisken faizi degistirme anlasmasidir. Bankalarin ve sirketlerin faiz riskini yonetmek icin kullanir.
Swap Maliyeti: Forex pozisyonlarini bir sonraki gune tasirken odenen/alinan faiz farki. Doviz ciftlerinin faiz farkindan kaynaklanir.
Forward Kur: Gelecekte belirli bir tarihte teslim edilecek doviz icin bugun anlasilan kur. Sirketlerin doviz riskini hedge etmesinde kullanilir. Spot kur ile faiz farki arasindaki iliskiyle belirlenir (Faiz Paritesi Teoremi).
Lot: Forex te standart islem birimi. 1 standart lot = 100.000 birim baz para. Mini lot = 10.000, Mikro lot = 1.000.
Spread: Alis (ask) ve satis (bid) fiyati arasindaki fark. Brokerin kazanci. Likidite yuksekse spread dardir (EUR/USD ~0.5 pip), likidite dusukse genisler.
Minor (Cross) Pairs: USD olmayan ciftler. EUR/GBP, EUR/JPY, GBP/JPY gibi. Genelde daha az likidite, daha genis spread.
Exotic Pairs: Gelismekte olan ulke paralari. USD/TRY, USD/ZAR, USD/BRL gibi. En az likidite, en genis spread, en yuksek volatilite.
ISM: ABD ye ozgu benzer bir endeks. ISM Manufacturing ve ISM Non-Manufacturing olarak ayrilir. Piyasalar icin NFP kadar onemlidir.
Guncel Haberler
Altin, gumus ve kuresel piyasalara iliskin son gelismeler
Son guncelleme: --
Haberler yukleniyor...